آلودگی رامسر به اشعه رادیو اکتیو

رییس سازمان حفاظت محیط زیست دو روز پیش آلودگی رامسر و اطراف آن به مواد رادیو اکتیو را تایید کرد ولی بدون ذکر دقیق محل آن منبع آلودگی را به خاک این منطقه مربوط دانست و سخنی درباره تحقیقات انجام شده توسط گروه مطالعات پرتوهای طبیعی بالا که توسط سازمان انرژی اتمی در منطقه ایجاد شده نگفت.

تاکید فاطمه واعظ جوادی بر وجود پرتوهای رادیو اکتیو در رامسر تصور می رود به منظور تکذیب اخبار نگرانی کننده ای باشد که آلودگی رامسر را به امور غیرطبیعی مربوط می دانند.

چندی قبل نتایج یک پژوهش درز کرد که توسط دانشگاه علوم پزشکی تهران انجام شده و حکایت داشت “منطقه رامسر یکی از مناطق جهان با رادیواکتیویته طبیعی بالا و قابل مقایسه با کرالای هند و برزیل است”.اما همین پژوهش در بخش دیگری به این نکته اشاره دارد که:”به علت نزدیک بودن به شوروی[سابق] اندازه‌گیری فروریزه‌های حاصله از حادثه چرنوبیل که در اکثر نقاط دنیا حتی در فواصل دور مانند ایالات متحده، استرالیا و نیز صورت می‌گیرد لزوم مطالعات روتین و پی‌گیر در این منطقه را می‌طلبد”.

پژوهشگران دانشگاه علوم پزشکی تهران هم چنین تاکید کرده بودند که:”در مناطقی مانند رامسر که جزو چند نقطه استثنایی در جهان است باید مطالعات بسیار گسترده رادیواکولوژی، ژنتیک و اپیدمیولوژیک انجام گیرد که به صورت گروهی و تحت عنوان Health survay انجام شود”.
از سوی دیگر گفته شده بر اساس گزارش سال ۲۰۰۰ کمیته علمی سازمان ملل، شهر رامسر از بیشترین پرتوزایی زمینه در میان تمام مناطق مسکونی دنیا برخوردار است.در حالی که حداکثر دز پروتو های رادیو اکتیو مجاز برای انسان سالانه ۲۰ میلی سیورت است،در مناطقی از رامسر سطح پرتوزایی ۲۴۰ میلی سیورت است.با این حساب مردم در مناطقی از رامسر ۲۴۰ بار بیشتر از سطح نرمال سالانه در معرض پرتوزایی قرار دارند،چرا که مقدار مجاز قرار گرفتن انسان در برابر پرتوهای رادیو اکتیو کمتر از یک میلی سیورت است.
دانشگاه علوم پزشکی بابل هم در تحقیقی که درباره سطح سلامت ساکنان مناطقی از رامسر انجام داده،ضمن تایید اینکه “رامسر در شمال ایران، بالاترین میزان پرتوزایی زمینه را در سطح جهان داراست”. این پرتوزایی را”عمدتاً به دلیل وجود عنصر رادیواکتیو رادیوم و فرآورده های استحاله آن است که توسط چشمه های آب گرم به سطح زمین آورده می شوند” مرتبط کرده است. این پژوهش که در سال ۱۳۸۳ و به روش تحلیلی- مقطعی روی ۱۰۱ خانوار [۴۰۲ نفر] از ساکنین منطقه تالش محله رامسر با پرتوزایی زمینه بالا و ۹۸ خانوار [۳۷۴ نفر] از ساکنین منطقه چپرسر رامسر که در محدوده پرتوزایی معمولی زندگی می کردند، صورت گرفته است.این محققان اعلام کرده اند که ساکنان منطقه تالش محله تنها در میانگین عمر پنج سال کمتر از محله چپرسرا عمر داشته اند و در عوض با وجود دریافت سالانه ۲۴۰ میلی سیورت تششع از نظر بیماری قلبی و بیماری های بدخیم وضع بهتری داشته اند.
محققان دانشگاه علوم پزشکی بابل در عین حال تاکید کرده اند که نباید تا انجام تحقیقات بیشتر”اظهار نظری در رابطه با سکونت و زندگی در این منطقه منتشر شود چرا که ممکن است به ایجاد هراس در ساکنین این منطقه منجر شود”.
در تحقیق دیگری که دکتر قیاسی نژاد و همکارانش درباره میزات پروتوزایی در رامسر و تاثیر آن بر سلامت ساکنان این منطقه انجام داده اند نیز منبع تششعات رادیو اکتیو در رامسر چشمه های آب گرم و مقادیر قابل توجه رادیوم ۲۶۶ موجود در آن ذکر شده است.این محققان گفته اند:”پرتوهای رادیو اکتیو باعث تغییراتی در دستگاه دفاعی بدن ساکنان این منطقه می شود اما پیامدهای این تغییرات هنوز بدرستی روشن نشده است”.با این حال این گروه از محققان که برخی از آنها کارشناسان سازمان انرژی اتمی ایران نیز هستند ضمن تایید” ایجاد تغییرات کروموزمی محدود در ساکنان رامسر”،تاکید کرده اند که “وضعیت بهداشت عمومی در منطقه رامسر باید مورد مطالعه و بررسی دقیق و پیوسته قرار گیرد تا از تاثیر احتمالی این مواد رادیو اکتیو جلوگیری شود”.
بیش از یک سال پیش اما خبرگزاری ایسنا به نقل از رییس اداره‌ عوامل شیمیایی مرکز سلامت محیط و کار وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی خبر داده بود که ساکنین منطقه رامسر تا بهشهر ۷۰ در صد بیش از ساکنان سایر شهرها در معرض ابتلا به سرطان قرار دارند. خانم فلکی اما دلیل فراوانی سرطان در این منطقه را ناشی از مصرف بی رویه سموم شیمیایی از سوی کشاورزان ذکر کرده بود نه تششعات رادیو اکتیو در این منطقه.
اینک به نظر می رسد آلودگی رامسر ثابت شده باشد، چه این پرتوزایی طبیعی باشد و چه بر اثر تحقیقات و آزمایش ها. اما مقامات کشور از برخورد آشکار با این خبر ابا دارند و فاطمه واعظ جوادی رییس سازمان حفاظت از محیط زیست در اظهاراتی که روز یکشنبه خبرگزاری ایسنا و روزنامه رسالت آن را منتشر کردند بدون نام بردن از رامسر گفته است که:”جنس خاک این شهرعناصراکتیویته دارد که باعث بروزسرطان درافراد آن منطقه شده است”!او حتی از این فراتر رفته و آن طور که روزنامه رسالت نوشته از وجود ددت در خاک و آب سخن گفته و ماجرا را به پسماندهای ویژه صنعتی مربوط دانسته است.
خبرهای نگران کننده

پیش از این روزنامه کیهان در خبری نوشت “به منظور آشنایی با عوارض مواد رادیواکتیو همایش پاسخ به مصدومان حوادث پرتوها در کاشان برگزار شد”.دراین همایش یک روزه تخصصی نحوه آمادگی و پاسخ پزشکی به مصدومان حوادث پرتوی و هسته ای در دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی کاشان آموزش داده شده و سرپرست دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی کاشان”هدف از برگزاری آن را آشنایی جامعه پزشکی با عوارض مواد رادیواکتیو در بدن انسان و راه های پیشگیری و درمان بیان کرده است”. دکتر صمد نوری زاد،در سخنان خود تاکید کرده که “با توجه به اینکه دانش هسته ای در ایران بومی شده و کاشان نیز در جوار منطقه غنی سازی اورانیوم قرار دارد،برگزاری این همایش جهت آموزش کارکنان جامعه پزشکی دانشگاه، ضروری به نظر می رسید”.

این همایش دو بخش داشته که در بخش اول”مباحثی شامل فیزیک پرتوها، آشکارسازی و حفاظت در برابر پرتو، آثار بیولوژیکی پرتوها، پرتوگیری موضعی، تشخیص و درمان، سندرم های حاد پرتوی، تشخیص و درمان آلودگی داخلی با مواد رادیواکتیو توسط استادان انیستیتو پرتو پزشکی نوین”توضیح داده شده است.و در بخش دوم”نحوه آمادگی و پاسخ پزشکی به مصدومان حوادث پرتوی و هسته ای در دانشگاه علوم پزشکی کاشان، توسط رئیس انستیتو پرتوپزشکی نوین، بیان شده و به سؤالات شرکت کنندگان پاسخ داده شده است”.

اخبار دیگری نیز چند ماه پیش در اصفهان منتشر شد که به دلیل حساسیت های خاص کسی آنها را پیگیری نکرد. بر اساس این اخبار گفته می شد که برخی از کارکنان تاسیسات هسته ای اصفهان دچار بیماری های خاصی شده اند و لذا:”کارکنان اورژانس بیمارستان های اصفهان یکسری دوره های خاص را برای مراجعه کنندگان به اورژانش بیمارستان ها که از کارکنان سازمان انرژی اتمی هستند گذاشته اند” و “بیمارستان فارابی اصفهان نیز بخش خاصی را برای کارمندان سازمان انرژی اتمی اختصاص داده” است.اگر چه هیچ رسانه ای این اخبار را پیگیری نکرد و مقامات مسئول هم درباره آن اظهار نظری نکردند اما گفته می شود کارکنان تاسیسات هسته ای کشور حقوق خاصی با نام “حق پرتو” را نیز در فیش های حقوقی خود دریافت می کنند که به ظاهر نوعی پرداخت خسارت از پیش به حساب می آید.

سازمان انرژی اتمی البته درباره این اخبار راه سکوت را برگزیده است.